Filmrecensie 13 april 2026. “Fuck the queen” is het eerste dat John Davidson zegt als hij in Buckingham Palace oog in oog komt te staan met de Engelse koningin Elisabeth. Het is de openingsscène van de hartveroverende film I Swear (Ik vloek). Een tragikomedie over het leven van John Davidson, die lijdt aan het Tourette Syndroom en die na een harde, moeilijke jeugd, uiteindelijk wordt onderscheiden door de koningin voor zijn strijd tegen de vooroordelen en het onbegrip rond zijn confronterende ziekte.
Fuck the queen
Toen John Davidson werd geboren in 1971 hadden nog maar weinig mensen gehoord van het syndroom van Gilles de la Tourette. Een neuro-psychiatrische aandoening die wordt gekenmerkt door tics: oncontroleerbare bewegingen en geluiden. Het begint vaak in de kinderjaren en uit zich als een combinatie van meerdere motorische en vocale tics. Bij John begint het op zijn 13e met schokjes in de nek en al snel krijgt hij er ook vocale tics bij. Hij beledigt mensen, zegt obscene dingen en begint ook te spugen en te slaan.
Niemand die er iets van snapt, thuis niet in het eenvoudige arbeidersgezin, waar hij steeds gestraft wordt voor zijn abnormale gedrag, en op school niet waar hij ervan langs krijgt van de schooldirecteur. Ook John zelf begrijpt er niets van. Als hij in zijn eentje zit te vissen heeft hij nergens last van, maar onder druk of spanning slaan de stoppen door en moet hij zich voortdurend excuseren voor zijn extreme gedrag. Hij wordt er zo wanhopig van dat hij op zijn 14e het water inloopt van ellende.
Meeslepend
Als kijker ben je dan al volkomen ingepakt door John Ellis Watson die de jonge John Davidson speelt. Zo overtuigend en meeslepend, dat je de pijn meevoelt als hij weer eens klappen krijgt op het schoolplein, of de harde tikken op zijn handen van de schoolmeester, waardoor hij zijn droom om voetbalkeeper te worden kan vergeten. En natuurlijk schiet je ook geregeld in de lach om de ongepaste dingen die hij uitkraamt. Maar het is een lach die pijn doet. Leedvermaak en medelijden tegelijk, dat is waar filmmaker Kirk Jones je vakkundig mee weet in te palmen.
John en zijn beschermengel Dottie
Na de jeugdige suïcidepoging van John, maakt de film dan een sprong in de tijd naar 1994. De rol van John is dan overgenomen door Robert Aramayo, die dat zo overtuigend doet dat hij er de prijs voor de beste Britse acteur voor kreeg dit jaar. John is inmiddels 26, schreeuwt op straat nog steeds “fuck you” of “Hitler” tegen voorbijgangers, ondanks de Haldol die hij inmiddels krijgt om zijn gedrag te temperen. Maar pas wanneer hij kennismaakt met Dottie, de moeder van een oude schoolvriend komt er een ommekeer in zijn leven. Zij is een B-verpleegkundige en toont, ondanks de ongewilde beledigingen, als eerste begrip voor hem. Daarbij gaat ze zo ver dat ze hem in huis opneemt en helpt zijn medicatie af te bouwen. Ook gaat ze, als een soort professionele beschermengel, na een tijd op zoek naar een eigen woonruimte voor hem en een zelfstandige baan.
Ouwe zak
Daarmee zijn de problemen nog niet uit de wereld, want bij zijn sollicitatie begint hij met te zeggen dat hij “pedofiel” is en degene bij wie hij solliciteert een “ouwe zak.” En als hij later op straat een vrouw uitscheldt voor “hoer” moet hij dat bekopen met een wraakactie waardoor hij in het ziekenhuis belandt en daarna in de rechtszaal. De rechter toont geen enkel begrip voor zijn situatie en gedrag, ook al niet omdat Tourette toen nog niet erkend werd als psychiatrische aandoening. Maar een vurig pleidooi van zijn baas, de beheerder van een wijkcentrum, waar hij is komen te werken, zorgt uiteindelijk voor vrijspraak.
Als de beheerder later overlijdt en John degene is die hem vindt, zegt hij van de zenuwen “I killed him”, maar de politie weet inmiddels beter omdat John steeds bekender is geworden en zich ook steeds meer manifesteert als ervaringsdeskundige en pleitbezorger voor mensen met Tourette. Ouders van Tourette-kinderen weten hem te vinden voor advies en hij organiseert informatieve bijeenkomsten voor ouders, politie, onderwijzers en ook patiënten. Dat leidt tot educatieve en soms heel vermakelijke scènes, met als uiteindelijk doel acceptie en begrip. Dat zijn de sleutelwoorden voor John, maar ook voor de filmmaker die erin geslaagd is een zowel komische als ontroerende film te maken over een ziektebeeld, dat pas in de jaren tachtig bij ons op de radar kwam.
BBC-Documentaires
De echte John Davidson, die ook op diverse foto’s in de aftiteling voorbijkomt, heeft daarin een cruciale rol gespeeld. Want al vanaf zijn tienertijd zijn er door de BBC in de loop der jaren verschillende documentaires over zijn leven gemaakt. Daarnaast richtte hij, zoals ook uit I Swear blijkt, in Schotland steungroepen op voor Tourettepatiënten, wat uiteindelijk leidde tot zijn koninklijke onderscheiding in 2019. De film eindigt met een neurologisch experiment rond Tourette, waaruit blijkt dat met behulp van hersenstimulatie de klachten van John sterk zijn afgenomen.
I SWEAR. Kirk Jones, GB, 2025, 120’, speelfilm. Nederlandse première op het Internationaal Filmfestival Rotterdam 2026 en daar bekroond met de publieksprijs. Te zien in de filmtheaters sinds 26 maart 2026.