1 december 2025
De mentale gezondheid van de Nederlanders verslechtert. Dat blijkt niet alleen dagelijks uit verontrustende berichten in de krant, maar ook uit de officiële cijfers van de in december 2025 verschenen ‘monitor mentale gezondheid’. Een kwart van de bevolking (25,9%) tussen 18 en 75 jaar had het afgelopen jaar te maken met een psychische aandoening. Zo had 43,7% van de mensen in de afgelopen vier weken angst- of depressiegevoelens, ADHD, verslavingsproblemen of andere psychische stoornissen, zoals een psychose.
Het is dan ook bijna geen toeval meer dat op het afgelopen IDFA maar liefst drie documentaires over een psychose te zien waren. Woestijn van de werkelijkheid van Luuk Bouwman, Mijn woord tegen het mijne van Maasja Ooms en Love-22-Love van Jeroen Kooijmans. Drie films die op IDFA al volle zalen trokken en die begin 2026 in de filmhuizen terugkomen en daarna ook op TV.
Woestijn
Luuk Bouwman, van wie pas nog zijn documentaire De propagandist op TV werd uitgezonden, volgt in De woestijn van de werkelijkheid zes Nederlanders op de voet bij de behandeling en het herstel van hun mentale problemen, na een periode waarin zij een gevaar waren geworden voor zichzelf of voor hun omgeving. Dat leidde voor sommigen tot een gedwongen opname, waarbij zij in een beschermde omgeving met behulp van medicijnen en therapie, weer greep op de realiteit proberen te krijgen. Bouwman volgt ze met de camera vanuit de eenzaamheid en het isolement van de psychose naar de terugkeer in de ‘normale’ wereld, om te constateren dat de psychose hun kijk op zichzelf en op de wereld heeft veranderd.
In Mijn woord tegen het mijne worden vijf mensen geportretteerd die stemmen horen. Lastig als je er niet 1 hoort maar zelfs meerdere. Goedaardige die je willen beschermen en kwaadaardige, die aanzetten tot gevaarlijk en onaangepast gedrag. De hoofdpersonen in de film zijn in therapie bij psychiater Dirk Corstens, die – buiten beeld – gesprekken met hen voert, en met hun stemmen. Wie zijn ze, waar komen ze vandaan, wat willen ze? De psychiater luistert mee en opent deuren naar inzicht en acceptie naar wat zich in die hoofden afspeelt. De camera volgt de vijf ook buiten de spreekkamer: thuis met hun gezin, of tijdens het hardlopen. En overal lopen de stemmen met hen mee. Zowel in de buitenwereld als in hun binnenwereld.
Op het IDFA werd de film van Ooms bekroond met de Award voor de Beste Nederlandse film en eindigde op de tweede plaats bij de publieksfavorieten.
Love-22-Love (ondertitel: A dance with his demons), is de zeer persoonlijke, kunstzinnige film van videokunstenaar Jeroen Kooijmans. De film start in 2002 op de psychiatrische afdeling van een ziekenhuis in New York. Kooijmans filmt zichzelf nadat hij weer in een psychose is beland. En het is niet de eerste keer dat hij daar last van heeft gehad. Uit home movies die hij al eerder maakte met zijn vriendin, kunstenaar Elspeth Diederix, blijkt dat hij al langere tijd last heeft van ‘demonen’ in zijn hoofd. Iets waar hij niet met anderen over durft te spreken behalve met zichzelf. Uiteindelijk helpt zijn scheppingsdrag als videokunstenaar in het verwerken van zijn psychoses. En dat levert prachtige videokunstwerken op, waaronder dit openharige filmdebuut dat tegelijk een liefdesverklaring is aan zijn muze.